Gezondheid

Insectenallergie bij paarden: zoomereczeem herkennen en behandelen

Zoomereczeem is een van de meest voorkomende allergische aandoeningen bij paarden. Herken de symptomen, weet welke paarden risico lopen en ontdek hoe je de levenskwaliteit van je paard verbetert.

Paard met zomerschurft aan manen en staart, dierenarts onderzoekt het dier

Wat is zoomereczeem?

Zoomereczeem (ook wel zomerschurft of sweet itch) is een allergische huidaandoening veroorzaakt door een overdreven immuunreactie op het speeksel van de Culicoides-mug (knutjes). De reactie veroorzaakt intense jeuk, met name op manen, staart, rug en buik. De aandoening is chronisch: eenmaal sensitief blijft een paard voor het leven gevoelig. In de winter zijn symptomen afwezig; bij het begin van het muggensei­zoen (april–mei) beginnen de symptomen.

Welke paarden zijn gevoelig?

Zoomereczeem komt voor bij alle rassen, maar bepaalde rassen zijn overbedoeld:
  • Fjordenpaarden en andere Scandinavische pony-rassen
  • IJslanders
  • Friese paarden
  • Shetland pony's
  • Welshpony's
    • Er is een genetische component: paarden uit sterk getroffen stambomen hebben een hoger risico. De aandoening ontwikkelt zich doorgaans voor het zevende levensjaar.

    Symptomen

    Vroegtijdige symptomen:
  • Schuren van manen, staart en rug
  • Verhoogde alertheid en onrust in de avond en vroege ochtend
  • Kleine korsten of schilfering in manen en staart
    • Gevorderde symptomen:
  • Haaruitval aan manen en staart (typisch "opgesleten" manen)
  • Zweren en korstvorming
  • Verdikking en ruwheid van de huid (lichemficatie)
  • Rooze, natte of bebloede plekken door overmatig schuren

    • Diagnose

    Een dierenarts stelt de diagnose op basis van klinisch beeld en anamnese. Er zijn allergietesten beschikbaar (intra-dermale test of serologie) maar de aandoening is doorgaans klinisch herkenbaar.

    Behandeling

    Er is geen genezing voor zoomereczeem, maar de symptomen zijn goed te beheersen: Preventie is het meest effectief:
  • Anti-insecten deken met fijne mazen (maaswijdte < 0,5 mm)
  • Opstallen tijdens de actieve uren van de Culicoides-mug (dageraad en schemering)
  • Insectenwerende middelen speciaal voor gevoelige paarden
    • Behandeling van bestaande symptomen:
  • Corticosteroïden (kortdurend, op voorschrift van dierenarts) voor ernstige jeuk
  • Anti-jeuk shampoos en lotions om de huid te kalmeren
  • Wonden dagelijks schoonmaken en behandelen met wondcrème
    • Immunotherapie: Een langdurig behandeltraject waarbij kleine hoeveelheden allergeen worden ingespoten om het immuunsysteem te desensitiseren. Resultaten variëren maar kan bij sommige paarden de symptomen aanzienlijk verminderen.

    Dagelijks beheer

    Een paard met zoomereczeem vraagt extra aandacht:
  • Inspecteer dagelijks huid, manen en staart
  • Breng de anti-insectendeken aan voor zonsopkomst en verwijder 's nachts (of houd 's nachts op stal)
  • Gebruik een zacht stalshampoo voor het wassen van de manen
  • Houd het paard weg van stilstaand water (broedplaats Culicoides-muggen)
  • Vermijd weiden nabij waterlopen of moerasgebieden

Leven met zoomereczeem

Een paard met zoomereczeem kan een prima, actief leven leiden mits goed gemanaged. Veel ruiters richten de stalling en weidegang aan op de behoeften van het paard en zien hun paard in de zomer comfortabel functioneren. Samenwerking met een dierenarts voor het samenstellen van een behandelplan is de beste start voor een goed seizoen.